مداحان نباید تضعیف شوند

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی معاونت فرهنگی قوه قضاییه ، حجت الاسلام و المسلمین دکتر هادی صادقی در جمع پرسنل ستاد قوه قضاییه در سخنانی با عنوان "عقلانیت و احساس در شعائر حسینی (ع)" گفت: جنبه احساسی این موضوع را مداحان به انحاء مختلف شکل می دهند و شور و شوق حسینی را ایجاد می کنند ، ما در عزاداری ها به هر دو اینها نیاز داریم، بدون تردید هر دو بخش نباید تضعیف شوند و هر دو باید به قوت سر جای خود قرار گیرند.

وی افزود: در حرکت پیش برنده دینی نظیر نهضتی که امام راحل(ره) بنیان گذاشت هر دو بخش عقل و احساس حضور داشته و دارند. در مقاطع مختلف شاهد بودیم که نوع رفتار امام(ره) هم جنبه احساسی داشت و از این توان استفاده می‌کردند و به موازات آن از عقل مردمی نیز بهره می جستند  و کار را به شکل عقلانی پیش می بردند. که این در سیره اهل بیت (ع) نیز به وفور دیده می شود.  

وی گفت : مجالس روضه اباعبدالله، مجالس موعظه، تبیین و تفسیر و محفل بیانی برای درس زندگی است، از سوی دیگر جنبه احساسی این موضوع را مداحان به انحاء مختلف شکل می دهند و شور و شوق حسینی را ایجاد می کنند. ما در عزاداری ها به هر دو اینها نیاز داریم، بدون تردید هر دو بخش نباید تضعیف شوند و هر دو باید به قوت سر جای خود قرار گیرند. 

معاون دستگاه قضا با بیان این که در مجالس سنتی ما همیشه این رویه وجود داشته است گفت: در گذر سال‌ها این فرهنگ ارزشمند حفظ شده که می بایست مواظب باشیم به انحراف کشیده نشود.  

وی با بیان اینکه مردم در گذشته مطالب دینی را نه از مطالعه که از استماع مواعظ و حضور در مراسم مذهبی و عزاداری می آموختند، ادامه داد: مردم به نوعی پای منابر تربیت می شدند و از طرفی دیگر با اشعار و مداحی تغذیه  احساسی و عاطفی می شدند که امروز هم این شکل سنتی مجالس باید حفظ شود. 

این استاد حوزه و دانشگاه خاطر نشان کرد: همانطوری که روحانیون وظیفه بزرگی بر دوش دارند تا مردم را در مجالس و منابر با فرهنگ دینی آشنا سازند و تربیت دینی را در سطح جامعه شکل داده و منتقل کنند، مداحان محترم هم چنین وظیفه ای دارند و باید گفت مداحان هنرمندان دینی هستند، لذا نباید جامعه مداحان را تضعیف کرد. برخی که اراده های دیگری دارند و به دنبال مقاصد دیگری هستند با تمسک به بعضی ضعف ها و اشتباهات برخی از آنان با جامعه مداحان حمله می کنند و این از اشتباهات بزرگی است که مرتکب می شوند. 

معاون فرهنگی دستگاه قضا، جامعه مداحان را ابزار ترویج دین و توسعه فرهنگ مذهبی دانست و افزود: مداحان همچنین وسیله اظهار عشق و علاقه در سطوح مختلف جامعه مخصوصا جوانان به دین، امام حسین(ع)، اهل بیت (ع) و معارف دینی هستند که نباید تضعیف شوند؛ اما بدنه جامعه مداحان نیز بایستی مراقب باشند.  

حجت الاسلام صادقی افزود: این سخنان دو جنبه دارد و اگر یکی شنیده شود و دیگری مغفول ماند مخاطب را با قضاوت اشتباه روبرو می کند. جنبه اول آنکه نبایستی اجازه داد جامعه مداحان تضعیف شود، اما جنبه دوم آنکه خود مداحان باید مراقبت کنند اشتباه نکرده و در صورت بروز باید تذکر داد که این امر را جبران کنند. مثلا اخیرا شنیده شد مداحی محترم، باسابقه و انقلابی در رسانه ملی سخنی بر زبان آورده است در پاسخ به این سوال که چرا در مجالس ناسزا گویی می کنید؟ وی در جواب گفته است زیرا به امام حسین(ع)  اقتدا می کنیم. نستجیر بالله آیا امام حسین (ع) نیز فحش می داد؟ 

وی افزود: باید همین جا گفت این مداح محترم اشتباهی کرده و سخنی گفته که باید جبران نمود؛ اما نباید به جایگاه وی حمله کرده و وجهه او را خرد کنید. برچسب های مختلفی نظیر بی سوادی، به راه انداختن امپراطوری و ... به وی بزنیم؟ این کار غلط است، اما باید فوراَ تذکر داد این سخن غلطی است و از وی بخواهیم اشتباه بزرگی را که مرتکب شده جبران کند . استنباط از رفتار امام معصوم (ع) کار مجتهدان است. و شما نباید به استناد رفتاری که برای شما متشابه است و وجه آن را نمی دانید، برداشت غلطی داشته و با استناد به رفتار امام حکم دهید که ناسزاگویی و فحاشی جایز است!  

معاون قوه قضاییه تصریح کرد: اما پاسخ آن چیزی که مطرح شد در مورد ناسزا گویی امام علیه السلام، ایشان یک کلمه فحش و سب ندارند. باید بدانیم فرق است میان فحش و سب با لعن و نفرین. به عنوان مثال وقتی که حر بن یزید راه را بر ایشان بست و اجازه هر گونه حرکتی نداد، فرمودند از ما چه می خواهی؟ مادر به عزایت بنشیند. 

حجت الاسلام صادقی افزود: این نفرین است و به هیچ وجه فحش و ناسزا نیست؛ مثل مرگ بر امریکاست که بر زبان ماست و نفرین امام مستجاب است و همانطور که می دانید نفرین دعا علیه کسی است. در نتیجه مرگ حر قطعی بود چه بر می گشت و چه برنمی گشت. خدا به وی توفیق داد. امام علیه السلام، امام هدایت است و نفرین نیز برای هدایت است تا تلنگری باشد برای به خود آمدن کسانی که راه را اشتباه می روند تا به خود آیند. این تلنگر موجب شد احساس حر بن یزید غلیان کند و عصبانی شود، اما ادب کرد و مورد عنایت الهی قرار گرفت پس نباید گفت امام به کسی ناسزا گفته است. 

این استاد حوزه و دانشگاه در مثالی دیگر خاطر نشان کرد: امام حسین (ع) روز عاشورا فرمودند: " ان الدعی بن الدعی قد رکز بین اثنتین بین السلة و الذلة  "؛ دعی در زبان عربی یعنی کسی که خوانده شده است و چقدر این زبان فخیم و سنگین است چرا که این اصطلاح یعنی خوانده شده. معنا در اصل همان زنازاده ست اما با لفظی فخیم و کنایی ارائه شده است. ما در ترجمه آن؛ به اشتباه می گوییم زنا زاده پسر زنا زاده و در زبان فارسی نیز با تعابیری مزین به ادب باید این مضامین را بر زبان آورد. 

دکتر صادقی ادامه داد: امام حسین(ع) حقیقتی را بیان می فرمایند که این فردی است که پدرش معلوم نیست و به نام دیگران او را خوانده اند و پسر کسی است که او نیز پدرش معلوم نیست و در اینجا ایشان قصد دارند بیان فرمایند که ای لشگر یزید بدانید کسی که در پی او رفته اید کیست و چگونه آدمی بوده است. پس این معنای دعی است؛ حال آیا این فحش به شمار می رود، آیا متوجه هستیم چه می گوییم؟ به خودمان اجازه می دهیم در مداحی هامان به هرکس که می خواهیم فحش دهیم و مبرهن است که این استنباط غلط از رفتار امام است.  

دکتر صادقی ادامه داد: پس لطفا آقای مداح محترم شما دقت کنید و چقدر خوب است که فرد مراقب جایگاه خودش باشد. وظیفه شما این است که با هنرمندی شور و شوق حسینی را به‌پا کنی و چقدر ارزشمند است و ما تحسین می کنیم رفتار مداحان محترم را و نیز ایشان را که خدمات زیادی در طول این سالیان دراز داشته اند و از ایشان تقدیر می کنیم و برادرانه می گوییم این کار شما اشتباه است و جبران نمایید. 

معاون قوه قضاییه با اظهار ناراحتی از هجمه به جامعه مداحان گفت: نباید یک رفتار غلط را با رفتار غلط دیگری مقابله کنیم؛ نظیر آنکه به وی برچسب بزنیم، او را تخطئه مطلق کنیم و باید گفت دو طرفی که در رسانه ها جنجال به پا کرده اند مرتکب افراط شده اند، چه آنهایی که حمله می برند می گویند امپراطوری راه انداخته اند و چه آنهایی که دفاع بی حساب و کتاب می کنند، اعتدال یعنی عقلانیت را داشته باشید و با احساسات مطلق عمل نکنید. 

حجت الاسلام والمسلمین صادقی با بیان اینکه احساسات باید تحت اشراف عقلانیت قرار گیرد، گفت: اگر احساسات در مسیری که عقل تعیین می کند حرکت کرد این مایه نجات و سلامت است، ولی اگر اینطور نشد مایه اشتباهات بزرگ است و از هر طرف که برویم افراط یا تفریط به انحراف کشیده شده ایم.