فساد گسترده در خانواده سلطنتی آل سعود

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، پایگاه اینترنتی نشریه «عرب دایجست» در گزارشی با عنوان «فساد در عربستان سعودی» نوشت: موسسه آمار جی ای اس  گزارش سالانه مربوط به 2016 درباره عربستان را منتشر کرد که در آن آمار و ارقام مربوط به عواید دولت سعودی از بخش نفتی و غیرنفتی در مقایسه با گزارش قبلی بسیار بالاتر بود. زمانی که فعالان سعودی در رسانه های اجتماعی طی ماه جاری توجه همه را به این تعارضات بزرگ و غیرقابل توجیه جلب کردند، داده های روی وب‌سایت « جی ای اس» بلافاصله تغییر کرد به گونه ای که آمار و ارقام بار دیگر با نسخه  قدیمی همخوانی پیدا کرد؛  همه اینها نشان از فساد در خانواده سلطنتی عربستان سعودی است و این خانواده سالانه بخش بسیار زیادی از بودجه را به خود اختصاص می دهند.

در این گزارش آمده است: همزمان که عربستان سعودی برنامه اصلاحات اقتصادی خود را به پیش می برد، ریاض میزان شفافیت را نیز افزایش می دهد و این گامی است که شدیدا مورد تمجید صندوق بین المللی پول شد، چراکه کارکنان این صندوق طی ماه جاری از عربستان سعودی بازدید کردند. در گزارش روز 17 ماه مه صندوق بین المللی پول آمده است: «گام های اخیر در راستای افزایش شفافیت سیاست مالی از طریق انتشار برنامه تراز مالی و همچنین انتشار گزارش بودجه سه ماهه نخست کاملا مناسب است. این شفافیت بیشتر به شرکت های خصوصی و سرمایه گذاران کمک می کند در مورد سرمایه گذاری و تصمیمات استخدامیشان بهتر تصمیم بگیرند.» 

اما در عین حال، اتفاقات عجیب و غریبی در داده های رسمی اقتصادی آنلاین عربستان سعودی در حال رخ دادن است؛ این مسئله پرسش هایی را در مورد وضعیت واقعی اقتصاد سعودی ها مطرح می سازد. 

براساس این گزارش آمار و ارقام جدید عواید واقعی دولت در سال 2016 را 1.038 میلیارد «ریال سعودی» یا 277 میلیارد دلار نشان می دهد که در مقایسه با آمار رسمی سال قبل بیش از 140 میلیارد دلار تفاوت دارد (بیشتر از گزارش قبلی است.)

آمار و ارقام «جی ای اس» شامل ارقام بسیار بالاتر از حد انتظار برای عواید غیرنفتی سعودی است: 120 میلیارد دلار آمریکا؛ این در حالی است که بلومبرگ عواعد غیرنفتی این کشور در سال 2016 را حدود 199 میلیارد ریال سعودی (53 میلیارد دلار) اعلام کرده بود. 

زمانی که فعالان سعودی در رسانه های اجتماعی طی ماه جاری توجه همه را به این تعارضات بزرگ و غیرقابل توجیه جلب کردند داده های روی وب‌سایت «جی ای اس» بلافاصله تغییر کرد به گونه ای که آمار و ارقام بار دیگر با نسخه  قدیمی همخوانی پیدا کرد. اما همه آمار مربوط به این سند تغییر نکرد و در زمان نوشتن گزارش حاضر، برخی آمار بالا هنوز هم در «گزارش سالانه جی ای اس برای سال 2016» قابل مشاهده بود.

منتقدان دولت سعودی می گویند آمار و ارقام جدید نشانه فساد گسترده در خانواده سلطنتی است و تقریبا به طور متوسط بین 500 تا 600 میلیارد ریال سعودی (133 میلیارد دلار آمریکا) از بودجه سالانه مفقود می شود. منتقدان  همچنین می گویند آنچه که در این مورد رخ داده آن است که چون سعودی ها در حال آماده شدن برای فروش اولیه سهام شرکت آرامکو هستند، ‌برخی از نهادهای دولتی زودتر از دیگران شفاف سازی می کنند و در نتیجه «جی ای اس» به طور ناخواسته اجازه می دهد رازها برملا شوند. 

بنابراین، واقعیت عواید و مخارج دولت سعودی به چه شکل است؟ از آنجا که گرفتن مالیات و سایر اقدامات ریاضتی در سال 2015 در عربستان اعمال شد،‌ احتمالا سعودی ها این مسائل را در فضای مجازی مورد بحث قرار داده اند. 

در ماه نوامبر 2016، یکی از اقتصاددانان سعودی به نام دکتر حمزه سالم در وبلاگ خود مقاله ای با این عنوان منتشر کرد: «حقیقت در مورد مفقود شدن هزاران میلیارد ریال از خزانه دولت چیست؟» مقاله وی در فضای مجازی دست به دست شد. حمزه سالم در مقاله ای اعلام کرد بر اساس آمار و ارقام خود دولت ظرف هجده ماه، تقریبا1.1 هزار میلیارد ریال سعودی (167 میلیارد دلار) از خزانه دولت مفقود شده است. چند روز بعد حمزه سالم به «تهمت و افترا» متهم شد، اما پس از اعتراض گسترده مردم در توئیتر با هشتگ‌هایی مانند #یک هزار میلیارد# اتهام وی لغو شد. 

مباحث در این زمینه در فضای مجازی ادامه دارد. برخی از اقتصاددانان سعودی و کویتی از حمزه سالم در فضای توئیتر حمایت کردند و برخی دیگر گفتند که آمار و ارقامی که وی ارائه می دهد درست نیستند یا داده های رسمی را درست تفسیر نکرده است. حمزه اعلام کرده است که وی تنها فردی است که از آمار و ارقام خود دولت استفاده می کند که احتمالا در هر صورت نادرست هستند. 

در ادامه این گزارش آمده است : پنجاه سال پیش مواجب و دستمزد خانواده سلطنتی همچنان در بودجه دولت محاسبه می شد. اما مدت هاست که دیگر این اقدام صورت نمی گیرد و عربستان سعودی امروزه در زمینه شفافیت بودجه ای در رتبه آخر جهانی قرار دارد.

نکته جالب تر شاید این باشد که هیچ کس، دست کم در میان مردم، در غرب - دولت ها،‌ مؤسسات مالی یا آژانس های رتبه بندی - سعی نمی کند میزان پولی را که خانواده سلطنتی سعودی برای خود بر می دارند محاسبه کند. با توجه به اینکه مبلغ پول مورد نظر احتمالا بسیار بالاست، در نتیجه این عامل مهمی در ارزیابی سلامت کلی اقتصاد سعودی به شمار می رود.‌ 

اطلاعات افشاء شده توسط ویکی لیکس در خصوص مکاتبات وزارت خارجه آمریکا نشان می دهد که دولت آمریکا در پشت پرده تلاش دارد از میزان پولی که خانواده سلطنتی برای خود بر می دارد اطلاع پیدا کند. احتمالا این مبالغ از زمان نگارش این مکاتبات در سال 1996 بسیار افزایش یافته است. 

در سپتامبر سال 2015 یکی از نوه های ناشناس «ابن سعود» نامه ای منتشر کرد و خواستار سرنگونی پادشاه شد؛ وی در این نامه هشدار داده بود که مبالغ هنگفتی پول در درون خانواده سلطنتی دزدیده می شود. در این نامه آمده است که 160 میلیارد دلار (375 میلیارد ریال)  به طور مستقیم به جیب محمد بن سلمان و برادرانش، ترکی، خالد، نایف و‌ بندر  می رود. همچنین در این نامه ادعا شد که عواید حاصل از دو میلیون بشکه نفت در روز، به نام پادشاه، به حساب های شخصی محمد بن سلمان می رود.

دولت سعودی هر گونه عوایدی از شرکت آرامکو را رد می کند. اما نظرسنجی های اینترنتی در شبکه های اجتماعی نشان می دهد که بسیاری از مردم عربستان این ادعای دولت سعودی را باور ندارند.