آیا عربستان در تدارک کودتا در قطر است؟

تنش در روابط قطر با عربستان و متحدانش که از پنجم ژوئن روابط دیپلماتیک خود را با دوحه قطع کرده اند و کلیه خطوط هوایی و زمینی خود را با این کشور بسته اند در روزهای اخیر با اتهام دوحه به ریاض در خصوص بهره برداری سیاسی از حج و دیدار پادشاه و ولیعهد عربستان با یکی از اعضای خاندان آل ثانی وارد مرحله جدیدی شده است.

عربستان، امارات، مصر و بحرین در ابتدای تنش، شروط 13 گانه ای از جمله قطع رابطه با اخوان المسلمین، بستن شبکه الجزیره و تعطیلی پایگاه نظامی ترکیه در خاک قطر را برای عادی شدن روابط مطرح کردند که از سوی دوحه رد شد در ادامه هم تلاش های میانجیگرانه کویت، امریکا وفرانسه برای پایان تنش با شکست روبرو شد تا اینکه با فرا رسیدن موسم حج و بسته بودن مسیر ورود حجاج قطری به عربستان برای اداء مناسک حج سبب شد تا مقام های دوحه ریاض را به بهره برداری سیاسی از مراسم حج متهم کنند و جدایی مکه مکرمه و مدینه منوره  را از سیاست خواستار شوند که این مسئله به معنای درخواست برای پایان دادن به تسلط عربستان بر اداره حج و سلب حاکمیت سعودی‌ها بر امور حج است.

ظاهرا نگرانی سعودی ها از اینکه درخواست قطری ها برای خلع ید آنان از مکه و مدینه به یک مطالبه عمومی در جهان اسلام تبدیل شود سعودی ها را به واکنش شدیدتر از تحریم ها واداشته است و به نظر می رسد آنها در تدارک کودتا و جایگزینی فرد دیگری به جای تمیم بن حمد آل ثانی امیر قطر هستند.

دیدار عبدالله بن علی آل ثانی از عموزاده های شیخ تمیم با ملک سلمان پادشاه و  محمدبن سلمان ولیعهد عربستان سبب شده است این گمانه مطرح شود که احتمالا سعودی ها به دنبال این گزینه هستند به ویژه اینکه سعودی ها در این دیدار میانجیگری وی را برای بازگشایی گذرگاه سلوی پذیرفته و وی را  به عنوان مسوول امور حجاج قطری در عربستان تعیین کرده اند که این مسئله بر خلاف عرف دیپلماتیک است و می تواند به معنای تشکیل دولت موازی در مقابل دوحه یا زمینه چینی برای کودتا باشد.

به نظر می رسد مقام های سعودی در تلاش هستند  با این اقدام خود که با میانجی گری پسر عموی امیر قطر انجام گرفته بود افکار عمومی را ضد تمیم بن حمد بشورانند و به نوعی عبدالله بن علی آل ثانی را به عنوان جایگزینی برای تمیم معرفی کنند.

باید اشاره کرد که پدربزرگ، پدر و برادر «شیخ عبدالله بن علی آل ثانی» در مقاطع مختلف قبل و بعد از استقلال، حاکم و امیر قطر بوده اند. برادر شیخ عبدالله با کودتای ولیعهد وقت (پدربزرگ امیرفعلی قطر ) قدرت را از دست داد. بنابر این دور از ذهن نیست که این گمانه تقویت شود که سعودی ها ممکن است به دنبال جایگزینی «شیخ عبدالله بن علی آل ثانی» به جای «شیخ تمیم آل ثانی»  امیرفعلی قطر هستند.

هر چند این عضو خاندان حاکم سفر به عربستان را شخصی و با هدف حل و فصل مسئله حجاج قطری و تسهیل سفر آنها به مکه و مدینه و رسیدگی به املاک خود در آنجا توصیف کرده است اما ظاهرا مقام های دوحه این توجیه را نپذیرفته و آن را  سیاسی ارزیابی می کنند.

روزنامه الشرق چاپ قطر روز یکشنبه به نقل از شیخ محمدبن عبدالرحمان وزیر امور خارجه و وزیر مشاور در امور دفاعی قطر نوشت عربستان سعودی به دنبال تغییر رژیم دوحه هستند. شیخ محمد بن عبدالرحمان آل ثانی وزیر امور خارجه قطر جمعه گذشته در اوسلو گفت: تحریم فعلی که به سردمداری عربستان سعودی علیه قطر صورت گرفته است سناریویی تکراری از توطئه های سریالی علیه قطر است. خالد بن محمد العطیه وزیر مشاور در امور دفاعی قطر هم در گفتگو با شبکه اسکای نیوز گفت: عربستان سعودی و امارات و بحرین و مصر درتلاش هستند رژیم دوحه را تغییر دهند. وی تاکید کرد قطری ها برای دفاع از کشورشان آمادگی دارند. در سال های 1996 و 2014 تلاش های نافرجامی برای کودتا در قطر  صورت گرفت و هنوز هم تلاش هایی در حال انجام است.

------------------------------------------------

رضا محمدمراد