صنایع تبدیلی حلقه گمشده بخش کشاورزی و شیلات هرمزگان

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما مرکز خلیج فارس، احمد مرادی نماینده مردم هرمزگان در مجلس شورای اسلامی و عادل شهرزاد معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری هرمزگان مهمان این برنامه هستند.

مهمان تلفنی هم در ادامه به برنامه ملحق می شوند.

توضیحات کلی :

هرمزگان افزون بر ظرفیت‌های دریا محور و صنایع، ظرفیت‌های زیادی در بخش کشاورزی و شیلات نیز دارد، سطح زیرکشت محصولات سبزی و صیفی خارج از فصل در هرمزگان ۵۵ هزار هکتار است و امسال بیش از دو میلیون و ۲۰۰ هزار تن محصول برداشت می‌شود.

هرمزگان رتبه نخست تولید محصولات سبزی و صیفی خارج از فصل در کشور دارد.

در لیموترش نیز هرمزگان بیش از ۳۰۰ هزار تن محصول تولید می‌کند و یکی از دو استان برتر کشور است.

هرمزگان همچنین رتبه نخست کشور در صید آبزیان و تولید محصولات شیلاتی را در کشور دارد.

اما با این وجود هرسال بخشی از تولید کنندگان با مازاد تولید و افت شدید قیمت محصولات مواجه می‌شوند، جهادکشاورزی حمایت مناسبی از تولید کنندگان نمی‌کند و نبود صنایع تبدیلی هم مشکلات زیادی را برای کشاورزان به وجود می‌آورد.

باغداران و کشاورزان مجبور به فروش محصولات خود با قیمت بسیار پایین می‌شوند. بعضی وقت‌ها نیز به علت به صرفه نبود برداشت یا نبود مشتری مجبور به رها کردن محصول می‌شوند.

در محصولات شیلاتی نیز نبود صنایع تبدیلی ماهی و میگو موجب خام فروشی و از دست رفتن ارزش افزوده در این بخش شده است.

بیشتر بخوانید: گفتگوی خبری؛ منابع فولادی هرمزگان، دستاوردها و انتظارات

مجری خطاب به معاون استاندار: با توجه به دغدغه کشاورزان در مورد نبود صنایع تبدیلی چه برنامه‌ای دارید؟

شهرزاد: صنایع تبدیلی سه بخش سردخانه و ذخیره سازی و عمل آوری و فرآوری است که هر یک مهم است.
کشاورزی هم ۴ زیر بخش کشاورزی، شیلات و زراعی و دام و طیور دارد که باید متناسب با هر یک از این بخش‌ها صنایع تبدیلی فراهم شود.
۲۵۲ واحد صنعتی در این بخش مشغول به کار هستند.
هر یک از این‌ها یک بخش شیلاتی زارعی، و باغی و دام و طیور دارند که مجموعاً ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تن ظرفیت واحد‌های صنعتی است که در استان هرمزگان مستقرند.

مجری: تقویت این بخش وظیفه دولت است یا بخش خصوصی؟
شهرزاد: دولت سیاستگذار و برنامه ریز است. مجری باید بخش خصوصی باشد.
دولت باید فرصت‌ها را فراهم کند.
از نظر مکان قرار گیری این واحد‌ها ما به سه بخش تقسیم می‌کنیم: صنایع تبدیلی مجاور واحد تولیدی، در شهرک‌های صنعتی و بیرون از شهرک هاست که در فرایند واگذاری زمین به بخش خصوصی واگذا ر می‌شود.
مجری: الان استانداری این جذابیت بسته‌ای را برای بخش خصوصی ایجاد کرده است؟

شهرزاد: طراحی الگوی کشت یعنی کشاورز متناسب با سیاست وزارت کشاورزی، برنامه الگوی کشت داشته باشد.
قسمتی از محصول که از الگوی کشت اضافه می‌شود باید در صنایع فرآوری قرار بگیرد.
در شهرک‌های صنعتی زمین قابل واگذاری است. تسهیلات ارزان قیمت هم به این فرایند با توجه به اولویت داده می‌شود.
اولویت دیگر ما بخش سردخانه و ذخیره سازی است که تقریبا ًمتناسب با تولید داریم.
یک بخش هم خارج از شهرک ها‌ی صنعتی است که با توجه به خدماتی که مرکز خدمات سرمایه گذاری به سرمایه گذاریان و متقاضیان ارائه می‌کند، پهنه‌هایی را شناسایی کرده‌ایم و مجوز‌های اولیه گرفته شده است که سرمایه گذار در آن دچار فرایند طولانی واگذاری زمین قرار نگیرد.
از ابتدای سال تا کنون ۱۸ واحد صنعتی دیگر به ۲۵۲ واحد قبلی افزوده شده است که حدود ۱۵۰ هزار تن امکان فرآوری و عمل آوری محصولات کشاورزی دارد.

مجری: آقای مرادی. کشاورزان مناطق مختلف به شما هم زیاد مراجعه می‌کنند و از ارزان بودن محصولات گلایه دارند.
چرا شهرک‌های صنعتی به سمت صنایع تبدیلی نمی‌رود؟

مرادی: استان واقعاً ظرفیت کم نظیری دارد. بویژه در حوزه شیلاتی و آبزی پروری
در برنامه‌های ۵ ساله تا برنامه هفتم و بودجه‌های سنواتی بدون استثناء گریز‌هایی برای حمایت از بخش کشاورزی زده شده است.

من فکر می‌کنم چیزی که مشکل تا الان یه جا‌هایی خارج از اختیارات استان باشد. آقای شهرزاد یا استاندار بگن واقعاً اختیار نداشتن؟ ما در بحث واگذاری زمین و در بحث پرداخت تسهیلات بانکی که سرمایه گذاران بخش خصوصی مراجعه می‌کنند و علاقمند و دارای تجربه لازم هستند این مشکل را در استان داشتیم.
آقای پزشکیان بعد از نشست مجلس، جلساتی با استاندارن داشتند و اعلام کردند که اختیارات دولت یعنی وزرا به استانداران واگذار شود.
در بحث زمین هم که با وزیر جهاد کشاورزی و نشست مجمع نمایندگان داشتیم به همه مدیران گفتم هر جایی در موضوع زمین حتی ابهاماتی و معارضاتی که وجود دارد در امر بین مردم و دولت این را به مردم واگذار کنیم.
اگر این دو موضوع زمین و تسهیلات در اختیار سرمایه گذاران بخش خصوصی قرار بگیرد قطعاً نارضایتی کمتر می‌شود و این اشاراتی که داشتم محصول تولید شده بازار اشباع است، می خواهند محصول را صادر کنند به آن عوارض تعلق می‌گیرد و نهایت محصول روی دست کشاورز می‌ماند.
اگر بخواهند محصول را نگهداری و یا با فرآوری تبدیل به محصول با ارزش افزوده بیشتر و پس از مدتی وارد بازار کنند این مشکل اساسی در استان وجود دارد.
از آقای شهرزاد درخواست می‌کنم با بخشی از اختیارات که از دولت داده شده بتوانیم مشکل را حل کنیم.

مجری: مشکل اصلی استان در بخش کشاورزی صنایع تبدیلی و توسعه مکانیزه بخش کشاورزی است. با این همه مشکلات کشاورزان و از سویی قطب محصولات سبزی و صیفی است چرا کارخانه صنایع تبدیلی ندارد؟

کریم ذوالفقاریان رئیس مرکز توسعه مکانیزاسیون و صنایع وزارت جهاد کشاورزی مهمان تلفنی برنامه:
اکنون در کشور ۱۱۲ میلیون تن ظرفیت صنایع تبدیلی تکمیلی داریم که حدود ۶۰ میلیون تن آن صنایع تبدیل و فرآوری و ۵۲ میلیون هم مربوط به نگهداری است.
ارزش افزوده محصول در صنایع تبدیلی است.
جدای از ۱۵۰ هزار واحد فعال در کشور، در ۲ سال گذشته ۵ هزار و ۴۰۰ طرح تنها در مجموعه جهاد کشاورزی شروع به کار کرده که بین ۴۰ تا ۹۰ درصد پیشرفت کاری دارد و تنها ۳۰۰ هزار میلیارد تومان در دو سال و نیم گذشته در مجوز‌هایی که صادر شده سرمایه گذاری صورت گرفته است.
الان برای تکمیل آن حدود ۲۰۰ همت تسهیلات نیاز است و کمتر از ۱۰ همت در اختیار ما قرار دادند.

مجری: الان رتبه بندی کرید استان‌ها را برای توزیع این صنایع تبدیل؟
کریم ذوالفقاریان: صنایع تبدیلی تکمیلی بخش تقاضا محور است و در مدیریت صنایع تبدیلی تکمیلی سازمان جهاد کشاورزی هر استان به سرمایه گذاران مشورت داده می‌شود.
معمولاً در بیشتر طرح‌ها ۷۰ درصد را بخش دولتی و ۳۰ درصد را سرمایه گذار تامین می‌کند.
در حوزه صنایع تبدیلی تکمیلی، چون با محدودیت مواجه‌ایم این عدد بالای ۸۰ درصد از ناحیه بخش خصوصی است و مشکل قانونی هم وجود دارد و از ناحیه بانک‌ها اجرا نمی‌شود.

مجری: با توجه به اینکه کشور نیازمند صادرات و محصولات صادر محور است مزیت‌های صادراتی محصولات هرمزگان و استان‌های مشابه این تشویق را برای دولت ایجاد نمی‌کند که صنایع تبدیلی را در این استان‌ها بیاورد؟
کریم ذوالفقاریان: در ۵ سال گذشته کمتر از ۲۰ درصد از کل صادرات محصولات کشاورزی محصولات فرآوری شده بود ولی پارسال بیشترین ارزش صادرات مربوط به بخش فرآوری بود.

مجری: استان هرمزگان مزیت‌های صادراتی و مرز‌های آبی زیادی با کشور‌های همسایه دارد که آنها اقلیم خاص ایران را برای محصولات کشاورزی ندارند.
اگر ما بتوانیم صنایع تبدیلی خودمان را زودتر راه اندازی کنیم، می‌توانیم با ارزش افزوده زیادی محصولات را صادر کنیم.
خرمای هرمزگان به صورت خام به کشور‌های همسایه ارسال می‌شود و آنجا به بسته بندی زیبا به کشور‌های دیگر صادر می‌شود.
 برای اینکه این کار جبران شود و این مزیت‌ها به استان برگردد چه برنامه‌ای دارید؟

عادل شهرزاد: آقای ذوالفقاری به دو موضوع اشاره کردند. یکی بحث تقاضا محور بود و دیگری تامین نقدینگی که باید انجام شود.
من نکته سومی هم به این دو موضوع اضافه کنم و آن هم نوبرانه بودن بخش قابل توجه از تولیدات کشاورزی هرمزگان است.
۲۰ روز از سال در هیچ استانی تولیدات کشاورزی وجود ندارد. در استان هرمزگان کشاورزی داریم. طبیعتاً این بخش از تولیداتی که انجام می‌شود به جهت قیمتی که دارد ارزش استفاده در صنایع تبدیلی را ندارد و صنایع تبدیلی هم محصولات نوبرانه خریداری نمی‌کنند.
در استان ۳۰۰ هزار تُن تولید لیمو ترش داریم و حدود ۴۵۰ هزار تُن گوجه فرنگی که نوبرانه هستند.
در محصولی مثل پیاز ما به صنایع تبدیلی و فرآوری نیاز داریم، چون از اسفند ماه محصول پیاز ما به دست میاد و تا خرداد ماه بخش قابل توجه این محصولات باید وارد صنایع تبدیلی شود که ارزش افزوده جدیدی را ایجاد کند.

مجری: در دو سال گذشته لیمو و گوجه فرنگی با مازاد تولید مواجه بوده چرا برنامه ریزی نشده؟

شهرزاد: بخشی از نوسان به کل کشور اختصاص دارد به دلیل رعایت نکردن الگوی کشت و نوع تعرفه‌هایی که وجود دارد.

مجری: اگر ما صنایع تبدیلی خوبی داشتیم مازاد تولید را وارد صنایع تبدیلی می‌کردیم.
شهرزاد: مازاد تولید یعنی نه در بازار استفاده می‌شود و نه بتوانیم به صنایع تبدیلی بدهیم و نه زمینه‌ای برای صادرات وجود داشته باشد.
زمینه صادرات را اتاق بازرگانی با همکاری سازمان جهاد کشاورزی استان با فعال کردن میز‌های مختلف فراهم کرده است.
میز روسیه، عمان و قطر زمینه برای صادرات محصولات کشاورزی استان فراهم کرده است.
استان هرمزگان با توجه به مرز‌های آبی با کشور‌های همسایه و ظرفیت‌های بندری و پایانه‌های صادراتی که داریم هم برای محصولات کشاورزی استان استفاده می‌شود و هم استان‌های همسایه.

اما بخش نقدینگی به عنوان نقطه ضعف است برای صنایع تبدیلی که بتوانند محصول را خرید کنند و هم سرمایه ثابتی که واحد‌های صنعتی جدید باید استان حمایت کند.

مجری: آقای مرادی یکی از چالش‌های مهمی که در این موضوعات وجود دارد و دخالت‌هایی که دولت‌ها در خصوص قیمت گذاری دارند کشاورزان را آزرده می‌کند و قانون‌ها هم مشکلاتی را ایجاد می‌کند.
آیا قانون و بودجه مصوب و درستی برای حمایت‌های لازم از ایجاد و گسترش صنایع تبدیلی در هرمزگان هست؟

مرادی: در سه دوره گذشته مجلس هم در برنامه ۵ ساله پیشرفت و هم در بودجه‌های سنواتی بخش کشاورزی به خوبی دیده شده است.
در مرحله اول اگر ما روند‌های اداری و تشریفات اضافه را حذف کنیم و دوم تسهیلات بانکی به موقع به دست تولید کنندگان برسد این مشکلات حل می‌شود.
ما در استان هم صنایع تبدیلی داریم و کار هم می‌شود، اما این صنایع وقتی می‌خواهند کار خود را گسترش دهند باز هم درگیر مجوز‌ها و تسهیلات بانکی می‌شوند که از دولت و سازمان جهاد کشاورزی انتظار داریم که در این زمینه حامی باشند و پشتیبانی کنند.

مجری: با توجه به صحبت‌های آقا ذولفقاری که گفتند موضوع صنایع تبدیلی تقاضا محور است و دولت و مجلس باید حمایت ویژه از سرمایه گذار داشته باشند.
برای سرمایه گذاری در این حوزه چه مزیت‌های رقابتی در نظر گرفته شده است؟

مرادی: در مرحله اول واگذاری زمین در شهرک‌های صنعتی که این ظرفیت وجود دارد و مرحله دوم مشوق‌های تسهیلات بانکی است که باید این مشکل حل شود.

مجری: برای اینکه جهاد کشاورزی هرمرگان بتواند از صنایع تبدیلی حمایت کنه و سرمایه گذار‌هایی که کارشان بعد از ۸ سال نیمه مانده چه قولی به استان می‌دهید؟

ذوالفقاری مهمان تلفنی: در حوزه سرمایه در گردش برای استفاده کامل از ظرفیت اسمی که طرح‌های ما در کشور دارند استان هرمزگان در آینده نزدیک حدود ۱۰۰ همت ابلاغ شود و بر اساس ظرفیتی که هرمزگان دارد این عدد در سهم بندی بین استان ها، هرمزگان را ویژه‌تر ببینیم.
بودجه صنایع تبدیلی که تا یک ماه آینده ابلاغ می‌شود.
در اختیاراتی که رئیس جمهور به استانداران داده.
در هر استانی شورای هماهنگی بانک‌ها وجود دارد و در همین جلسه اگر تاکید شود بر اجرای قانون که ده تا ۲۰ درصد تمام تسهیلات بانک‌های غیر تخصصی به این موضوع اختصاص داده شود. قطعاً بیش از ۶۰ درصد مشکلات و طرح‌های نیمه تمام استان حل می‌شود.