نقش کلیدی تغذیه و فعالیت بدنی در پیشگیری از تحلیل عضلانی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ رضا رضوانی متخصص تغذیه بالینی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با بیان اینکه تحلیل عضلانی پدیده‌ای تدریجی و وابسته به سن است، افزود: کاهش حجم و عملکرد عضلات که در علم پزشکی از آن با عنوان «سارکوپنی» یاد می‌شود، از دهه سوم زندگی آغاز شده و با افزایش سن، به‌ویژه پس از دهه پنجم و ششم، شدت می‌گیرد. این روند اگرچه اجتناب‌ناپذیر است، اما با اصلاح سبک زندگی، تغذیه صحیح و تحرک بدنی منظم می‌توان سرعت و شدت آن را به‌طور قابل توجهی کاهش داد.
 
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به انواع سارکوپنی تصریح کرد: علاوه بر نوع وابسته به سن، سارکوپنی ثانویه در اثر بیماری‌های مزمن، بی‌تحرکی طولانی‌مدت، بستری شدن یا آسیب‌های اسکلتی ـ عضلانی ایجاد می‌شود. همچنین نوع دیگری با عنوان «سارکوپنیای چاقی» وجود دارد که در آن فرد با وجود اضافه‌وزن، دچار کاهش توده عضلانی است و این وضعیت از پرخطرترین اشکال تحلیل عضلانی به شمار می‌رود.

رضوانی با تأکید بر نقش تغذیه در حفظ سلامت عضلات گفت: پروتئین بخش اصلی ساختار عضله را تشکیل می‌دهد و در شرایط دریافت ناکافی انرژی، بیماری یا کم‌تحرکی، بدن ممکن است از پروتئین و حتی بافت عضلانی به‌عنوان منبع انرژی استفاده کند. از این‌رو، دریافت کافی و متعادل پروتئین برای پیشگیری از تحلیل عضلات ضروری است.
 
وی با اشاره به شرایط اقتصادی و کاهش دسترسی برخی خانوار‌ها به گوشت قرمز افزود: تأمین پروتئین صرفاً محدود به گوشت قرمز نیست و می‌توان از منابع جایگزین باکیفیت مانند گوشت مرغ و ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات و همچنین منابع گیاهی بهره برد. هرچند کیفیت پروتئین‌های حیوانی بالاتر است، اما ترکیب مناسب منابع حیوانی و گیاهی می‌تواند نیاز بدن را تا حد زیادی تأمین کند.
 
این متخصص تغذیه بالینی با تشریح الگوی کلی تغذیه برای بزرگسالان سالم بیان کرد: به‌طور متوسط، ۴۵ تا ۵۰ درصد انرژی روزانه باید از کربوهیدرات‌ها، حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از پروتئین‌ها و مابقی از چربی‌ها تأمین شود. حداقل نیاز پروتئینی روزانه برای یک فرد بزرگسال کمتر از ۵۰ گرم نباید باشد و این میزان بسته به سن، وزن، سطح فعالیت بدنی و شرایط بیماری افزایش می‌یابد. برخلاف تصور عمومی، سالمندان و نوجوانان به دلیل شرایط سنی خاص، نیاز پروتئینی بالاتری دارند.
 
وی در ادامه، فعالیت بدنی منظم را مکمل ضروری تغذیه مناسب دانست و خاطرنشان کرد: اگر از عضلات استفاده نشود، بدن دلیلی برای حفظ آنها ندارد. حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی در هفته، شامل پیاده‌روی و تحرک روزانه، نقش مؤثری در حفظ توده و عملکرد عضلات دارد.
 
رضوانی نسبت به رواج رژیم‌های غذایی غیرعلمی، جراحی‌های غیراصولی کاهش وزن و مصرف خودسرانه مکمل‌ها هشدار داد و تأکید کرد: هرگونه رژیم درمانی یا مداخله کاهش وزن باید تحت نظر متخصص انجام شود؛ چراکه رژیم‌های نامتعادل و کاهش شدید انرژی بدون تأمین پروتئین کافی، می‌تواند منجر به تحلیل شدید عضلات و بروز عوارض جدی شود.

وی در پایان با اشاره به ظرفیت‌های درمانی موجود در دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: درمانگاه‌های تخصصی و فوق‌تخصصی تغذیه، از جمله مرکز راه‌اندازی‌شده در بیمارستان امام رضا (ع)، آماده ارائه خدمات به شهروندان هستند و مراجعه به‌موقع می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری و درمان سوءتغذیه و عوارض ناشی از آن داشته باشد.