زنان؛ نیروی تأثیرگذار در پیشرفت علوم پزشکی کشور

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما ؛ نوشین کهن مدیر مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی EDC دانشگاه علوم پزشکی هوشمند گفت: زنان در بسیاری از حوزه‌ها از جمله علوم پزشکی، به بخشی جدایی‌ناپذیر از بدنه علمی کشور تبدیل شده‌اند.

وی افزود: این حضور گسترده نشان می‌دهد که رشد علمی زنان دیگر یک پدیده مقطعی یا نمادین نیست، بلکه بخشی از واقعیت ساختاری آموزش عالی است که می‌تواند در بلندمدت به ارتقای کیفیت علمی کشور کمک کند.

نوشین کهن در پاسخ به این سوال که مهم‌ترین تحول ایجادشده برای حضور و رشد زنان در عرصه علم و آموزش عالی پس از انقلاب اسلامی چه بوده است، بیان کرد: اگر بخواهیم با نگاهی تحلیلی و غیر شعاری به موضوع نگاه کنیم، می‌توان گفت یکی از مهم‌ترین تحولات چند دهه اخیر در حوزه زنان و علم، تقویت، تداوم و نهادینه‌شدن مسیر آموزش عالی زنان در چارچوب یک نظام آموزشی فراگیر بوده است.

وی افزود: این تحول نه به‌معنای آغاز از نقطه صفر، بلکه به‌معنای ایجاد انسجام، ثبات و قابلیت پیش‌بینی در مسیر آموزش و رشد علمی زنان بوده است؛ امری که برای شکل‌گیری سرمایه انسانی پایدار اهمیت اساسی دارد.

گسترش آموزش عالی، توسعه تحصیلات تکمیلی و افزایش تنوع رشته‌ها، امکان برنامه‌ریزی بلندمدت را برای زنان فراهم کرده است. وقتی مسیر آموزشی شفاف و پایدار باشد، انتخاب علم به‌عنوان یک مسیر حرفه‌ای، تصمیمی عقلانی و قابل اتکا می‌شود.

مدیر گروه رشته یادگیری الکترونیکی دانشگاه علوم پزشکی هوشمند اظهار داشت: نتیجه این روند، افزایش حضور زنان نه‌تنها در کلاس‌های درس، بلکه در پژوهش، آموزش و فعالیت‌های علمی اثرگذار بوده است. در حال حاضر می‌توان مشاهده کرد که زنان در بسیاری از حوزه‌ها، از جمله علوم پزشکی، به بخشی جدایی‌ناپذیر از بدنه علمی کشور تبدیل شده‌اند.

این حضور گسترده نشان می‌دهد که رشد علمی زنان دیگر یک پدیده مقطعی یا نمادین نیست، بلکه بخشی از واقعیت ساختاری آموزش عالی است که می‌تواند در بلندمدت به ارتقای کیفیت علمی کشور کمک کند.

مشارکت گسترده علمی زنان در حوزه پزشکی

دانشیار آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی هوشمند در پاسخ به این سوال که انقلاب اسلامی چه بستر‌هایی را برای نقش‌آفرینی علمی زنان، به‌ویژه در حوزه آموزش پزشکی فراهم کرده است، تصریح کرد: آموزش پزشکی در ایران طی دهه‌های اخیر، با توسعه ساختاری و گسترش دانشگاه‌های علوم پزشکی، بستر مناسبی برای مشارکت علمی زنان فراهم کرده است.

مدیر مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی EDC ادامه داد: این توسعه موجب شد آموزش و پژوهش پزشکی از تمرکز محدود خارج شود و فرصت‌های علمی در مناطق مختلف کشور در دسترس قرار گیرد. چنین رویکردی، امکان رشد حرفه‌ای را برای طیف گسترده‌تری از دانشجویان و اعضای هیئت علمی از جمله زنان، فراهم کرده است. در این چارچوب، زنان توانسته‌اند در سطوح مختلف آموزش پزشکی، از تحصیل در مقاطع تخصصی گرفته تا فعالیت در هیئت علمی و مدیریت آموزشی، نقش‌آفرینی کنند.

مدیر گروه رشته یادگیری الکترونیکی دانشگاه علوم پزشکی هوشمند در ادامه بیان کرد: حضور زنان در حوزه آموزش پزشکی به‌ویژه در زمینه‌هایی مانند آموزش پزشکی، طراحی برنامه‌های درسی و توسعه روش‌های نوین یادگیری، نشان‌دهنده ظرفیت بالای این حوزه برای بهره‌گیری از توان علمی و مدیریتی زنان است. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر روشن می‌شود که بدانیم آموزش پزشکی مستقیماً با کیفیت خدمات سلامت مرتبط است.

کهن ادامه داد: مشارکت علمی زنان در این حوزه نه‌تنها به غنای علمی دانشگاه‌ها کمک می‌کند، بلکه می‌تواند در ارتقای کیفیت آموزش نیروی انسانی نظام سلامت نیز نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

تحقق عدالت آموزشی از مسیر آموزش هوشمند

این استاد دانشگاه با اشاره به عدالت آموزشی و نقش آموزش هوشمند در تحقق آن، اظهار داشت: عدالت آموزشی مفهومی است که اگر به‌درستی تبیین نشود، به‌راحتی به سوءتفاهم منجر می‌شود. عدالت به‌معنای برابری صوری امکانات یا یکسان‌سازی مسیر‌ها نیست، بلکه به‌معنای پاسخ‌گویی آگاهانه به تفاوت‌های واقعی یادگیرندگان است.

کهن افزود: در یک نظام آموزشی پیچیده، عدالت زمانی محقق می‌شود که هر فرد بتواند متناسب با شرایط، توانمندی‌ها و محدودیت‌های خود، به یادگیری باکیفیت دسترسی داشته باشد. در این چارچوب، آموزش هوشمند می‌تواند نقشی تسهیل‌گر و راهبردی ایفا کند. استفاده هدفمند از فناوری، داده‌های آموزشی و طراحی یادگیری انعطاف‌پذیر، این امکان را فراهم می‌کند که مسیر‌های آموزشی متنوع و متناسب طراحی شود.

وی ادامه داد: چنین رویکردی به‌ویژه برای زنانی که ممکن است با محدودیت‌های زمانی، مکانی یا خانوادگی مواجه باشند، اهمیت ویژه‌ای دارد. البته باید تأکید کرد که آموزش هوشمند صرفاً یک ابزار فناورانه نیست. اگر این رویکرد بدون پشتوانه علمی و طراحی آموزشی صحیح اجرا شود، می‌تواند به افزایش نابرابری منجر شود؛ بنابراین تحقق عدالت آموزشی از مسیر آموزش هوشمند، نیازمند سیاست‌گذاری دقیق، نظارت مستمر و تعهد نهادی دانشگاه‌هاست.

نقش دانشگاه‌ها در یادگیری الکترونیکی و کاهش ترک تحصیل

مدیر مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی EDC یادگیری الکترونیکی در خصوص گسترش فرصت‌های برابر آموزشی برای زنان، به‌ویژه در مناطق کمتر برخوردار، بیان کرد: یادگیری الکترونیکی یکی از مهم‌ترین ابزار‌های تحول در نظام آموزش عالی محسوب می‌شود. این شیوه یادگیری با کاهش وابستگی به مکان و زمان، امکان تداوم آموزش را برای گروه‌های مختلف، به‌ویژه زنان، فراهم می‌کند.

کهن ادامه داد: زنان ساکن مناطق کمتر برخوردار یا افرادی که هم‌زمان مسئولیت‌های خانوادگی و حرفه‌ای دارند، می‌توانند از این ظرفیت برای ادامه مسیر علمی خود بهره ببرند. علاوه بر دسترسی، یادگیری الکترونیکی امکان انعطاف در سرعت و شیوه یادگیری را نیز فراهم می‌سازد. این ویژگی می‌تواند به افزایش کیفیت یادگیری و کاهش ترک تحصیل منجر شود. با این حال، تحقق این مزایا مشروط به آن است که یادگیری الکترونیکی به‌عنوان یک نظام آموزشی جدی، نه یک جایگزین موقت یا کم‌هزینه، دیده شود.

وی تاکید کرد: نقش دانشگاه‌ها در این میان بسیار کلیدی است. تضمین کیفیت محتوا، پشتیبانی علمی از دانشجویان و ارزیابی مستمر اثربخشی آموزش‌های الکترونیکی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند این نوع آموزش را به ابزاری واقعی برای گسترش عدالت آموزشی تبدیل کند.

مزیت نقش زنان در نوآوری و تصمیم گیری‌های آموزشی

مدیر گروه رشته یادگیری الکترونیکی دانشگاه علوم پزشکی هوشمند درباره مزیت‌های نقش زنان در سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نوآوری آموزشی، تصریح کرد: تجربه‌های مدیریتی در حوزه آموزش پزشکی نشان می‌دهد مشارکت زنان در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی آموزشی می‌تواند به تصمیم‌گیری‌های دقیق‌تر و توجه بیشتر به کیفیت فرایند‌ها منجر شود.

کهن ادامه داد: نگاه فرایندمحور، حساسیت نسبت به تجربه یادگیرنده و توجه به پیامد‌های اجرایی تصمیم‌ها، از جمله ویژگی‌هایی است که در بسیاری از موارد مشاهده می‌شود. همچنین در حوزه نوآوری آموزشی، این رویکرد می‌تواند به اصلاحات تدریجی، اما پایدار منجر شود. آموزش پزشکی بیش از تغییرات نمایشی یا پروژه‌های کوتاه‌مدت، به بهبود مستمر مبتنی بر شواهد نیاز دارد. حضور فعال زنان در این فرآیند می‌تواند به شکل‌گیری نوآوری‌هایی منجر شود که هم واقع‌بینانه و هم اثربخش باشند.

دانشیار آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی هوشمند افزود: البته باید تأکید کرد که این مزیت‌ها در بستر فرصت‌های برابر و تجربه مدیریتی شکل می‌گیرند. هرچه زمینه حضور زنان در سطوح تصمیم‌گیری آموزشی گسترده‌تر شود، نظام آموزشی نیز بهره بیشتری از این ظرفیت خواهد برد.

مسئولیت دانشگاه‌ها درباره تربیت نسل آینده در شرایط جنگ شناختی

کهن در پاسخ به این سوال که در شرایط جنگ شناختی و تغییرات سریع فناوری، مهم‌ترین مسئولیت دانشگاه‌ها در تربیت نسل آینده کدام است، تصریح کرد: امروزه دانشگاه‌ها در شرایطی فعالیت می‌کنند که با تحولات سریع فناوری و فضای پیچیده اطلاعاتی همراه است. در چنین شرایطی، مسئولیت دانشگاه‌ها فراتر از انتقال دانش تخصصی است.

وی ادامه داد: پرورش تفکر انتقادی، توان تحلیل و مسئولیت‌پذیری حرفه‌ای، به یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های آموزش عالی تبدیل شده است. دانشجویان باید بیاموزند چگونه با حجم بالای اطلاعات مواجه شوند، منابع را ارزیابی کنند و تصمیم‌های آگاهانه بگیرند. این موضوع در علوم پزشکی اهمیت دوچندان دارد، زیرا تصمیم‌های حرفه‌ای دانش‌آموختگان مستقیماً با سلامت جامعه مرتبط است. دانشگاه‌ها باید با بازنگری در برنامه‌های درسی و روش‌های آموزشی، این توانمندی‌ها را تقویت کنند.

هوشمندسازی، استفاده از ابزار‌های دیجیتال نیست!

مدیر گروه رشته یادگیری الکترونیکی دانشگاه علوم پزشکی هوشمند درخصوص آینده آموزش علوم پزشکی و نقش دانشگاه علوم پزشکی هوشمند بیان کرد: آینده آموزش علوم پزشکی به‌طور فزاینده‌ای به سمت تلفیق روش‌های حضوری، مجازی، شبیه‌سازی و آموزش مبتنی بر داده حرکت می‌کند. این تحول می‌تواند فرصتی برای ارتقای کیفیت یادگیری و آموزش بالینی باشد، به‌شرط آنکه به‌صورت هدفمند و مبتنی بر شواهد علمی هدایت شود.

کهن ادامه داد: دانشگاه‌های علوم پزشکی هوشمندانه می‌توانند با استفاده آگاهانه از فناوری، داده و طراحی آموزشی نوین، نقش مهمی در پاسخ‌گویی به نیاز‌های آینده نظام سلامت ایفا کنند. هوشمندسازی واقعی به‌معنای تغییر نگاه به آموزش است، نه صرفاً استفاده از ابزار‌های دیجیتال.

این استاد دانشگاه خطاب به دختران علاقه‌مند به مسیر علم و آموزش، گفت: دانشجویان دختر علاقه‌مند به مسیر علم و آموزش باید بدانند که موفقیت علمی بیش از هر چیز نیازمند پشتکار، یادگیری مستمر و تعهد حرفه‌ای است. همچنین مسیر دانشگاهی همواره ساده نیست، اما نقش زنان در آینده آموزش و نظام سلامت، نقشی واقعی و مبتنی بر شایستگی است. اگر این مسیر با آگاهی، اخلاق حرفه‌ای و نگاه بلندمدت دنبال شود، زنان می‌توانند سهم مهمی در توسعه علمی کشور و ارتقای سلامت جامعه داشته باشند.